Normy czasowe to określony, uzgodniony czas, który pracownik lub maszyna powinien poświęcić na wykonanie konkretnego zadania. Od zawsze budzą one emocje i niejednokrotnie są przedmiotem konfliktów pomiędzy pracownikiem a pracodawcą. Z jednej strony chodzi o optymalizację kosztów poprzez zwiększanie wydajności pracy, z drugiej – o należne poszanowanie pracownika. Odpowiednio zastosowane techniki normowania czasu pracy są w stanie pogodzić cele pracodawcy z oczekiwaniami pracowników. Chcesz wiedzieć, jak je wykorzystać? Przeczytaj nasz artykuł!
Jakie procesy możemy normować?
Normowanie czasu pracy obejmuje różne czynności wykonywane przez człowieka, maszynę lub środek transportu, z wyjątkiem pracy twórczej i koncepcyjnej. Te ostatnie mogą być ustalane jedynie w kontekście terminów realizacji. Proces normowania czasów pracy wymaga ustalenia odpowiednich struktur czasów normatywnych, które obejmują:
- tg – czas główny,
- tpz (tr, ts) – czas przygotowawczo-zakończeniowy,
- tu (tv) – czas uzupełniający osobowy i rzeczowy,
- tj (te) – czas jednostkowy osobowy i maszynowy.
Normowanie jest możliwe w większości procesów, ale ma sens tylko, jeśli potrafimy znaleźć jego ekonomiczne uzasadnienie. Proces normowania czasu pracy powinien być stosunkowo tani, aby całość była opłacalna.
Techniki normowania czasu pracy
Decydując się na normowanie czasu pracy, najlepiej wykorzystać sprawdzone techniki, które pozwalają na dokładne zmierzenie czasu poświęconego na konkretne czynności. Wybór odpowiedniej metody zależy od rodzaju wykonywanych zadań, ich powtarzalności oraz złożoności procesu. Każda z technik daje cenne dane, które pomagają ustalić realistyczne normy czasowe. Poniżej przedstawiamy cztery metody normowania czasu pracy, które są powszechnie stosowane w przemyśle.
Chronometraż
W przemyśle zdecydowanie najczęściej stosuje się chronometraż. To technika normowania czasu pracy, polegająca na dokładnym pomiarze czasu wykonywania poszczególnych czynności. Dzięki temu uzyskujemy precyzyjne dane, które pozwalają na ustalenie czasów normatywnych dla danej pracy. Jest to jedna z najstarszych i najbardziej powszechnie stosowanych metod normowania czasu.
Analizy ruchów elementarnych MTM
Analiza ruchów elementarnych MTM (Methods-Time Measurement) jest techniką normowania czasu, która opiera się na badaniu poszczególnych, drobnych ruchów wykonywanych przez pracownika. Każdy ruch, jak np. chwytanie, przesuwanie czy wkładanie, ma przypisany czas, który pozwala na dokładne wyliczenie czasu całkowitego. Metoda ta jest szczególnie efektywna w przemyśle, gdzie praca jest powtarzalna.
Obserwacje migawkowe i fotografia dnia
Obserwacja migawkowa polega na badaniu pracy przez krótki czas, podczas którego rejestrowane są najistotniejsze etapy procesu. Tego typu obserwacje pomagają w uzyskaniu informacji o czasie trwania poszczególnych czynności w ramach całego dnia pracy. Fotografia dnia to natomiast analiza całkowitego dnia pracy w wybranych, reprezentatywnych momentach. Obie metody pozwalają na szybkie zebranie danych o przebiegu procesów, co jest pomocne w ustalaniu norm czasowych. Przykładem normowania czasu pracy za pomocą tych metod są zwłaszcza w bardziej złożone operacje.
Metody szacunkowe i porównawcze
Metody szacunkowe i porównawcze polegają na oszacowaniu czasu pracy na podstawie doświadczenia lub porównania z podobnymi procesami. Wykorzystuje się tu dane historyczne lub dane z innych firm o podobnych procesach produkcyjnych. Choć są mniej precyzyjne niż inne techniki, często stanowią punkt wyjścia w przypadkach, gdy nie da się przeprowadzić dokładniejszych pomiarów.
Mierzenie i normowanie czasu pracy: jak pogodzić interes pracownika i pracodawcy?
Pogodzenie humanitaryzmu pracy z procesem zwiększania wydajności nie jest łatwym zadaniem, ale jest możliwe do osiągnięcia, jeśli przestrzega się kilku zasad i stosuje odpowiednie wzory normowania czasu pracy. Aby zapewnić równowagę, do czasów normowanych (tg) należy dodawać czasy uzupełniające, uwzględniając m.in. potrzeby osobiste człowieka, poziom obciążenia pracą (wydatkowanie energii) oraz ryzyko ergonomiczne. Im cięższa i mniej ergonomiczna praca, tym większy dodatek na odpoczynek powinien być włączony do normy.
Podczas ustalania czasów głównych (tg) dla konkretnej czynności ważne jest uwzględnienie tzw. normalnego tempa pracy średnio wprawionego pracownika. To właśnie obiektywne określenie tego tempa, bywa często przedmiotem sporu. Aby temu zaradzić, stosuje się techniki normowania czasu pracy na produkcji, takie jak analiza ruchów elementarnych, które pozwalają ustalić prawidłowe tempo pracy w sposób obiektywny i międzynarodowy.
Norma czasowa powinna odzwierciedlać czas potrzebny do wykonania czynności przy użyciu standardowej metody pracy. Z kolei sama metoda pracy ma duży wpływ na czasochłonność zadania, dlatego musi być realna do zastosowania i dobrze znana pracownikom.
Autor
Kompetea
Od 2013 roku wspieramy przedsiębiorstwa w osiąganiu sukcesów biznesowych, oferując szkolenia i doradztwo, które rozwijają umiejętności oraz dostarczają niezbędną wiedzę. Wierzymy, że to ludzie są sercem każdej firmy – odpowiednio wyszkoleni i zmotywowani stają się jej największą siłą napędową.